Đổi mới sáng tạo đóng góp như thế nào vào phát triển bền vững của Việt Nam trong 20 năm tới?

Từ 11-25/3, các chuyên gia Việt Nam và Ngân hàng Thế giới sẽ chủ trì một cuộc thảo luận về giáo dục bậc cao và đổi mới sáng tạo – động lực thúc đẩy phát triển Việt Nam từ nay tới năm 2035.

 

 

Từ 11-25/3, các chuyên gia Việt Nam và Ngân hàng Thế giới sẽ chủ trì một cuộc thảo luận về giáo dục bậc cao và đổi mới sáng tạo – động lực thúc đẩy phát triển Việt Nam từ nay tới năm 2035.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy đổi mới sáng tạo giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, đồng thời là yếu tố không thể thiếu góp phần tạo thêm việc làm. Nói rộng hơn, cả lý thuyết và thực tế đã qua đều cho thấy các nước sẽ đi theo nhiều quỹ đạo phát triển khác nhau, tùy thuộc vào khả năng nhận biết và nắm bắt tiến bộ công nghệ của họ.

Trong vài thập kỷ qua, thành tích tăng trưởng kinh tế ấn tượng của Việt Nam chủ yếu dựa trên vốn đầu tư và lao động. Số lao động ngày càng tăng và các công ty đầu tư ngày càng nhiều vào máy móc, thiết bị. Tăng trưởng sẽ không thể tiếp tục theo cách truyền thống. Trong thời gian tới, tăng trưởng kinh tế sẽ phải dựa ngày càng nhiều vào tăng năng suất lao động. Động lực tăng năng suất quan trọng nhất chính là đổi mới sáng tạo, cụ thể là đổi mới sáng tạo được dẫn dắt bởi công nghệ. Ví dụ trong nông nghiệp, kết quả nghiên cứu khoa học đã đóng góp 30% mức tăng trưởng của ngành.

Muốn khuyến khích đổi mới sáng tạo cần phải có nguồn tài chính và tăng cường hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, hay còn gọi là NIS. Các thành phần trong NIS bao gồm các doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, các cơ quan công và tư - những cơ quan thực hiện nghiên cứu, nâng cao tri thức, phát triển công nghệ hoặc thương mại hóa chúng. Hiện nay, tại Việt Nam, chi cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (STI) chỉ chiếm 1,5% ngân sách nhà nước. Ngân sách nhà nước vẫn là nguồn đầu tư STI chính, chiếm khoảng 65%-70% tổng đầu tư xã hội cho STI. Các doanh nghiệp hầu như không đầu tư nghiên cứu & phát triển (R&D) để đẩy mạnh tăng trưởng.

Nguồn nhân lực trong STI – chìa khóa thành công đối với đổi mới sáng tạo – còn thiếu về số lượng và chưa đáp ứng yêu cầu chất lượng. Giáo dục và đào tạo đã còn nhiều mặt hạn chế, thường quá tập trung vào lí thuyết nên không đáp ứng được đòi hỏi của thị trường lao động. Ngoài vấn đề kinh phí, quản trị giáo dục bậc cao ở Việt Nam còn rất yếu về kỹ năng và chưa có các chính sách ưu đãi hợp lý . Mối liên kết giữa các trường đại họcvà viện nghiên cứu, giữa cơ quan nghiên cứu với doanh nghiệp còn lỏng lẻo; chất lượng nghiên cứu khoa học và cung cấp dịch vụ xã hội thấp, chính sách, cơ chế chưa phù hợp; hệ thống đào tạo nguồn nhân lực nhìn chung yếu kém.

Các doanh nghiệp Việt Nam mới chỉ đầu tư rất hạn chế vào nghiên cứu & phát triển (R&D) và mối liên kết giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu khu vực công còn yếu. Ưu tiên hàng đầu hiện nay phải là tăng cường năng lực nghiên cứu nội bộ - điều đó đòi hỏi phải có kỹ năng về thiết kế, chế tạo, marketing, công nghệ thông tin và R&D – trong nhiều doanh nghiệp.

Trong Báo cáo Việt Nam 2035, nhóm nghiên cứu về giáo dục bậc cao và đổi mới sáng tạo tập trung vào một số lĩnh vực như sau:

  • Cần áp dụng những biện pháp cải cách gì đối với doanh nghiệp và môi trường kinh doanh (thị trường tài chính, dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp, bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp) để nâng cao năng lực tiếp nhận công nghệ, nâng cao nhu cầu về đổi mới sáng tạo và thúc đẩy sự xuất hiện các doanh nghiệp sáng tạo?
  • Cần áp dụng các biện pháp cải cách gì để nâng cao năng suất nghiên cứu và hiệu quả của các trường đại học, viện nghiên cứu, và tăng cường mối liên kết giữa các cơ quan này với nhau và với doanh nghiệp; và
  • Cần đổi mới hệ thống giáo dục như thế nào để có thể tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trên lĩnh vực khoa học, công nghệ, quản lý và kinh doanh?

Tầm nhìn của bạn về đóng góp của đổi mới sáng tạo vào sự phát triển bền vững 20 năm tới là gì và đâu là những nhân tố chính để đảm bảo các hệ thống sáng tạo hiệu quả và năng động? Hãy chia sẻ với chúng tôi!

Các chuyên gia của chúng tôi sẽ trao đổi ý kiến và trả lời câu hỏi của bạn, gồm: Ông Lê Đình Tiến, nguyên Thứ trưởng Bộ KHCN; Ông Bành Tiến Long, nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT; Ông Michael Crawford, chuyên gia giáo dục cao cấp; Ông Suhas Parandekar, chuyên gia kinh tế cao cấp, Nhóm Giáo dục toàn cầu của Ngân hàng Thế giới.

Mời bạn tham gia đặt câu hỏi và thảo luận tại đây: http://dsi.mpi.gov.vn/vietnam2035/thao_luan_theo_chu_de/5.html

Publish modules to the "offcanvas" position.